خانه / صفحه اصلی / زنان سبو بر دوش در متون الهیاتی

زنان سبو بر دوش در متون الهیاتی

در تاریخ اجتماعی زندگی بشر رابطه زنان چاهها و آب و قدرت بسیار شگفت انگیز بوده ، بقدری که این عناصر جنبه الهیاتی نیز داشته و در متون دینی سه دین بزرگ یعنی تورات، انجیل و قرآن به آن اشاره شده است. آنچه که در این روایتهای الهیاتی جالب توجه است ثبات برخی از باورهاست که با وجود هزاران سال هنوز در همه جوامع بشری کم و بیش دیده شده و در مناطقی از جهان حتی متزلزل هم نشده است.

در خاورمیانه و شمال آفریقا (که محیط جغرافیایی متون کتابهای آسمانی محسوب می‌شوند) موقعیت نابرابر زنان در ساختارها، رابطه شان با آب، از دست رفتن منابع آب و مهاجرتهای متعاقب آن به طور خاص چشمگیر بوده است.

در متون عبری و عهد جدید و قرآن طرز حیرت‌انگیزی صحنه هایی تکرار می‌شوند : خانواده‌ها در برابر باد کِز کرده و دور هم جمع شده‌اند و زنان، مستأصل و درمانده، در کنار چاههای بسته مانده‌اند. اما در این زمان (که عصر تلفن همراه و فروشگاههای زنجیره‌ای است) استیصال آنها از طریق رسانه‌های اجتماعی در قالب عکس و فیلم قابل مشاهده و توجه است.

در این متون «چاهها»، «آب» و «زنان» نقش محوری دارند و آب منشاء منازعه و البته وسیله بقا و انسجام اجتماعی است و سراسر آن توصیف زنانی است که برای یافتن آب ساعتها راه می‌روند و این یکی از واقعی ترین میراث بشر تا به امروز است. در همه این کتابهای آسمانی شخصیتها مشابهند: غریبه‌ای که تشنه است، زنانی که گله‌هایی دارند که از آنها مراقبت می‌کنند، و یک چاه که که به عنوان یک منبع استراتژیک تحت سلطه مردان است.

در قران نحوه مواجهه موسی با دختران شعیب چنین توصیف می شود :
هنگامی که به چاه آب مدین رسید، گروهی از مردم را در آنجا دید که چهارپایان خود را سیراب می‌ کنند و در کنار آنان دو زن را دید که مراقب گوسفندان خویشند (و به چاه نزدیک نمی‌ شوند موسی) به آن دو گفت: «کار شما چیست؟ (چرا گوسفندان خود را آب نمی‌ دهید؟!)» گفتند: «ما آنها را آب نمی‌ دهیم تا چوپانها همگی خارج شوند و پدر پیر ما کهنسال است و قادر است و قادر بر این کارها نیست. (قصص، ۲۳)

در انجیل داستان برخورد عیسی با زن سامری یک روایت دیگر از این نوع مواجهه هست و در تورات نیز در سفر پیدایش باب ۲۴ با داستان خادم ابراهیم مواججه می شویم که برای یافتن زن مناسب دست به دعا برمی‌دارد و از خدا می‌خواهد زنی را «که سبو دارد» بفرستد و همه این روایتها نشان دهنده اهمیت آب و نقش و مسئولیت اخلاقی زنان در جوامعی است که مردان آب را کنترل می‌کنند: آنها هستند که چاهها را حفر کرده‌اند، و تنها خودشان هستند که می‌توانند سرِ چاه را با سنگ بپوشانند و یا سنگهای سنگین را از روی آن بردارند؛ آنها فضای پیرامون چاه را کنترل می‌کنند و زنان در حاشیه قرار دارند. البته در جوامعی که زنان هم قدرتِ خودشان را دارند، این روابط برقرار است. زنانی که مسئولیت گله‌های بزرگ را، که سرمایۀ اقتصادی اساسی و مایۀ اصلی ارزش در جوامع انجیلی و قرآنیِ خاور نزدیک (که متکی بر دامپروری بودند) است را بر عهده داشتند.

نکته بارز این روایتها علاوه بر اذعان به پایداری ابعادی از ساختارهای تبعیض آمیر تا کنون ( هم اکنون تقریبا در اغلب جوامعی که به آب لوله کشی درسترسی ندارند زنان مسئولیت تهیه و حمل آب خانواده هستند) قدرت و جلال و شکوه دارایی ها بدون دسترسی به آب به عنوان یک منبع استرانژیک قدرت امکان پذیر نبوده و هنوز نیز بدون آن از دست رفتنی است./ مهتا بذرافکن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.