خانه / صفحه اصلی / مشارکت اجتماعی برای حفظ و پایدار سازی مصرف و منابع آب

مشارکت اجتماعی برای حفظ و پایدار سازی مصرف و منابع آب

 

بر اساس گزارشهای سازمان توسعه انسانی ملل متحد در ۲۰۰۶ ،دنیا با کمبـود آب مواجه نیست بلکه در سراسر جهان، آب برای مصارف خانگی، کشاورزی و صنعت بـه مقدار کافی در دسترس همه کشورهاست؛ اما مشکل اساسی در این زمینه بـه مـدیریت مصرف ، شیوه بهره برداری و توزیع عادلانه منابع آبی در جهان برمی­گردد.

«اگرآب نباشد چه حوادثی در پیش است؟»حتی تصورش هم هولناک است. بی­آبی می­تواند موجی فروپاشی جوامع انسانی  شده و زمینه شورشهای اجتماعی و نزاع­های دست­جمعی را فراهم آورد. می تواند موجب مرگ همه جانداران و طبیعت شود. زندگی در کره زمین بدون آب غیرممکن شده و درنهایت مرگ حیات رقم می خورد. از این رو باید  به این مساله  آب یک مساله  « اجتماعی » است و علاوه برراهکارهای فناورانه، اقتصادی و سیاسی  راه حلهای اجتماعی نیز دارد .  آمارهای  سازمان ملل متحد نشان میدهد که هم اکنون یک و نیم میلیارد از مردم فقیردنیا به آب سالم دسترسی ندارندو روزانه صدها کودک به همین دلیل جان خود را از دست می دهند و این امر در هر کجا که به مساله آب به عنوان یک کالای گرانبها توجه نشود اتفاق افتاده و  بنابراین توجه به منابع آب یک مسئولیت انسانی و اجتماعی برای تک تک ماست. این تاکیدی بر« امر اجتماعی بودن آب » است.

بدون احساس مسئولیت اجتماعی نسبت به آب نمـی­تـوان بـه حـل مشـکلات ناشی از کمبود آب پرداخت بلکه برای دستیابی و تحقق اهداف توسعه­ای در زمینه آب، باید گامهایی اساسی و عملی متناسب با شرایط بومی، فرهنگی، اقتصـادی، اجتمـاعی و اقلیمی برداشته شود.  یکی ازمهمترین گامها درک دو معنای مهم در حوزه اجتماعی آب است که به مساله حکمرانی آب باز می گردد.

اول درک مساله  «تقلیل پذیری» منابع آب است. یعنی منابع آب از بین رفتنی  است و ابدی نیست. درست است که ما از مشاهده زیر زمین ناتوانیم ، اما منابع آبهای زیر زمینی  محدودند و  بالاخره روزی به پایان خواهند رسید.  برای بسیاری از مناطق جهان از جمله کشور ما و  متاسفانه استان  بوشهر آن روز فرا رسیده است. برداشت  بی رویه  و بدون محاسبه و آینده نگری موجب شده که هم اکنون دشتهای استان بوشهر نیز با خطر خشکیدگی  مواجه باشد.  این امر به دلیل عدم توجه بهره­برداران به  مساله تقلیل پذیری منابع آب است و فاجعه­ای که در پیش است به دلیل عدم درک همین  مفهوم است. مانند این است که ما گنجی داشته ایم که می­پنداشتیم تمام نشدنی است  اما سرعت خرج کردن ما بسیار بیشتر از موجودی گنج بوده و اکنون در مرحله ورشکستگی  هستیم.  در این مرحله است که به خرد جمعی  و مشارکت برای نگهداری از باقی مانده گنج نهان مان یعنی منابع آب سرزمین مان  نیاز مندیم.

مشارکت که در کشور ما سابقه تاریخی دارد. تا قبل از اصلاحات اراضی  آب در کشورما  بصورت مشارکتی  و در قالب تقسیم بندی­های کاملا عادلانه در حوزه کشاورزی استفاده می شد.  قنات یک نمونه کامل  و بسیار هوشمندانه  مسئولانه استفاده کردن آب است. قنات در ایران نشان­دهنده مشارکت اجتماعی مردم  برای  یک امر اقتصادی  یعنی  معیشت پایدار می باشد. با توجه به شیوه بهره برداری از منابع  آب همانند قنات  می توان مشارکت اجتماعی را   مشارکت یعنی شرکت کردن داوطلبانه، مسئولانه و همدلانه برای پیشبرد اهداف اجتماعی که زندگی بهتر و پایدارتری برای همه مردم جامعه  رقم خواهد زد. از آنجا که  مردم جوامع محلی که کسب و کارشان بیشتر به آب وابسته است  خطر کمبود آب را حس نموده اند،  در بسیاری از مناطق دنیا اکنون خودشان پیشگام در حفاظت و بهره برداری از منابع آب شده اند.

مشارکت و مدیریت  منابع آب هم اکنون در ۵ محور  در دنیا  صورت می گیرد: مشارکت و مدیریت آب منطقه ای، مشارکت و پویایی جنسیت درمدیریت آب، مشارکت وحاکمیت درمنابع آب ،مشارکت­واجرای مدیریت آب، و سرانجام، مشارکت و سیاستهای اداره آب.

از آنجا که مردم در مواقع فقر و خطر تصمیمات شتابزده  و ناصحیح می گیرند، مشارکت اجتماعی که در حقیقت  نوعی خردجمعی است به ما کمک میکند که از تصمیم گیری اشتباه و فاجعه بار جلوگیری کرده و مسئولانه  درمورد آنچه که باقی مانده است تصمیم بگیریم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.