خانه / بررسی کتاب / معرفی کتاب

معرفی کتاب

کتاب

سیل نفرین نیست، بخششی است در جامه‌ای ناشناخت: پیشنهادی بخردانه برای بهتر کردن روش زندگانی کوچ‌روان ایرانی

با محتوای ایلات و عشایر ایران : فارس کوچ  ، ایلات و عشایر ایران : اسکان، سیاست دولت، ایران و  اوضاع اقلیمی

گردآورنده:سیده‌شباهنگ کوثر ؛ عبدالله رئیسی‌اردکانی ؛:احمد حاتمی ، سیدآهنگ کوثر  انتشارات  نوید شیراز سال ۱۳۹۸  – ۵۰۰۰۰۰ ریال

– ۵ -۹۱۷-۱۹۲-۶۰۰-۹۷۸

 

این کتاب در باره  پایدار زیستن در کنار طبیعت  است .  سید آهنگ کوثر پدر آبخوانداری ایران معتقد است سیل نفرین نیست بلکه بخششی است بخردانه برای بهتر کردن روش زندگانی کوچ روان ایرانی.

بیشتر پهنه ی خشکی ایران زمین از نعمت آب های جاری بی بهره است. نیاکان دامدار ما فهمیده بودند که کوچروی بهترین گزینه برای بیشتر سرزمین کوهستانی ایران است. ایشان با کوچ های بهاره و پائیزه در بهترین زمان از طبیعت زیستگاه خویش بهره وری می کردند؛ نزدیک به یک سوم جمعیت ایران در دوران قاجار کوچرو بودند. گروهی دیگراز پیشینیان خرد مند ما با گسترش سیلاب برفراز مخروط های افکنه نه تنها باغ ها و کشتزارهائی را در دامنه ی کوهستان ها بوجود آوردند، بلکه با دنبال کردن چشمه هائی که از آبرفت ها و گسل ها جاری بودند به بزرگترین هنر آبی در خشکبوم ها، کاریز، دست یافتند. این دو گروه زندگی به نسبت سالم و همگام با طبیعت را دنبال می کردند. سیاست های عامه پسند، و بیشتر نابخردانه ی اسکان عشایر و اصلاحات ارضی، که از سوی دولت های پر قدرت به ما تحمیل شدند، زمینه را برای نا بسامانی هر دو روش زندگی فراهم آوردند.

هجوم روستائیان و عشایر بیکار به شهرها، و تامین خوراک ایشان، توسعه ی کشتزارهای آبیانه را ناگزیر کرد. این مهم به ساختن سدهای بلند برای مهار کردن سیلاب ها، و آب های روانی که به مصرف آبیاری نمی رسیدند، و همچنین تولید برق منجر شد. تشویق سیاستگزاران ما به وسیله ی شرکت های سد سازی بیگانه، و اعمال نفوذ دولت های آنها در این برنامه به اندازه ای زیاد موثر بودند، تا آنجا که محمد رضا پهلوی در مراسم گشایش سد دز، که به وسیله ی شرکت های آمریکائی و ایتالیائی بنا شده بود، مطلبی را بدین مضمون اظهار داشت:” آن دوران، که برای آمدن باران به آسمان نگاه می کردیم، گذشته است”. شوربختانه، این سیاست تامین آب، با شدتی بیشتر، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی دنبال شد، تا جائی که مهندس چیت چیان، وزیر پیشین نیرو اعلام کرد که ظرفیت آبگیر سدهای ساخته شده بیش از حجم آبی است که طبیعت در اختیار ما می گذارد.

واردات بسیاری از فراورده های کشاورزی، به ویژه گندم و گوشت قرمز، که تامین آنها در ایران میسر است، اتخاذ سیاست خود کفائی را در برخی فراورده های کشاورزی و دامداری پس از پیروزی انقلاب اسلامی نا گزیرنمود؛ ترس از تحریم، مانند آنچه در دوره ی زمامداری شادروان دکتر محمد مصدق روی داده بود، و کاربرد غذا به عنوان جنگ افزار به وسیله ی دشمنان، انگیزه ای بود که ما را به سوی سیاست خود بسندگی سوق داد. یکی از نتایج نا خوشایند اجرای نا درست این سیاست دست درازی به مراتع پر شیب برای تبدیل آنها به کشتزار، و افزایش بی رویه ی دام در آنها بود؛ ایران در ردیف کشور هائی که فرسایش خاک در آنها بسیار بالا تر از اندازه ی قابل قبول است در آمد.

از آنجا که نزدیک به ۶۰ درصد آب مصرفی ما از منابع زیر زمینی تامین گشته و تغذیه ی طبیعی آبخوان ها بسیار کمتر از آبکشی از آنها است، این امر سبب شد که تراز آب زیرزمینی در بیشتر دشت های ایران منفی گردیده، و سیل روستائیان و کوچروان به سوی شهر ها فزونی گیرد، که این خود دورباطل مهاجرت – سدسازی را شتاب بخشیده است. چه باید کرد؟

بسم الله الرحمن الرحیم

ونیسرک للیسری

و تو را راهی آسانتر می نمائیم(سوره ی اعلی:۸)

اندیشه ی مهار کردن سیلاب ها برای تولید علوفه در فروردین ۱۳۵۰ در موسسه ی تحقیقات جنگل ها و مراتع مطرح شد، و نخستین شبکه ی آبیاری سیلابی در آذر ۱۳۵۰ و بهار ۱۳۵۱ در نودهک قزوین پا گرفت. پیروزی انقلاب اسلامی ما را در زمستان ۱۳۵۸ به جونگان ممسنی روانه کرد. بقیه داستان را بیشتر آنها که ما را در ۳۹ سال گذشته حمایت کرده اند می دانند. آنچه را شاید نشنیده باشند، بالا آمدن سطح آب چاه دهکده ی پودونک در جونگان بود که در اسفند ۱۳۵۸ رخ داد. مطمئن شدیم که سود جنبی آبیاری سیلابی غلات و علوفه در کوهپایه ها تغذیه ی مصنوعی آبخوان است. گذشت زمان و گسترش بررسی ها در سراسر کشورما را بیش از پیش به کار بردی بودن روشی بومی امیدوار کرد.

اجرای طرح های کوچک آبخوانداری، یکی از سبزترین دانش ها و فنون بومی برای توسعه ی پایدار، در کنار روستاها و سرد سیر و گرمسیر کوچروان، همراه با جلوگیری از افزایش جمعیت و مصرف بخردانه ی آب، می تواند در وارونه کردن روند مهاجرت به سوی شهر ها موثر باشد. سادگی و سرعت انجام کار،سودآوری سریع، بیابان زدائی و کم آزاری زیست محیطی، و پذیرش روستائیان و کوچروان، که بخشی چشمگیر از جمعیت ایران را شامل می گردند، آبخوانداری را گزینه ای منطقی در برابر بنای سد های بزرگ جلوه می دهد.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.